नवलपरासी, २७ जेठ – नवलपरासी(बर्दघाट सुस्तापूर्व)को हुप्सेकोट गाउँपालिकाले आर्थिक वर्ष २०८३÷८४ का लागि कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटन, पूर्वाधार विकास, रोजगारी सिर्जना तथा सुशासनलाई प्राथमिकतामा राख्दै नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको छ । गाउँपालिकाको नवौँ गाउँसभामा अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डेले प्रस्तुत गर्नु भएको नीति तथा कार्यक्रममा “सुन्दर, सुखी र उद्यमी हुप्सेकोट” निर्माणलाई मुख्य लक्ष्य बनाइएको छ । गाउँपालिकाले उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धि, रोजगारीका अवसर सिर्जना तथा नागरिकको जीवनस्तर सुधारलाई केन्द्रमा राखेर कृषि क्षेत्रलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको अध्यक्ष पाण्डेले बताउनु भयो ।

“कफी, अदुवा, बेसार, मह लगायत उच्च मूल्यका नगदे बालीको उत्पादन, प्रशोधन, ब्राण्डिङ तथा बजारीकरणलाई प्रोत्साहन गरिने छ”,उहाँले भन्नु भयो,“कृषकहरूको सहज सेवाका लागि ‘हुप्सेकोट किसान कल सेन्टर’ लाई थप प्रभावकारी बनाइने तथा कृषि एम्बुलेन्स सञ्चालनका लागि पहल गरिने जनाइएको छ ।” पशुपालन क्षेत्रतर्फ निःशुल्क पशु स्वास्थ्य शिविर, पशुपन्छी खोप सेवा विस्तार तथा प्रतिलिटर दूधमा २० रुपैयाँ अनुदान कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइने नीति कार्यक्रममा उल्लेख गरिएको छ ।

विपन्न तथा लक्षित नागरिकलाई पशुपालन व्यवसायमार्फत आयआर्जनमा जोड्ने कार्यक्रम सञ्चालन गरिने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ। पर्यटन विकासका लागि वडा नं. ५ स्थित रुद्रपुरगढी, धौवादी क्षेत्र तथा वडा नं. २ को थुम्कीदेवी मन्दिरलाई प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गरिने भएको छ । “भिजिट हुप्सेकोट अभियान” सञ्चालन गर्दै होमस्टे, इको–भिलेज, पार्क तथा पर्यावरणमैत्री पर्यटन पूर्वाधार निर्माणलाई प्रोत्साहन गरिने अध्यक्ष पाण्डेले बताउनु भयो ।

शिक्षा क्षेत्र सुधारका लागि “पढाइसँगै सीप विकास” कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइने भएको छ । आगामी तीन वर्षभित्र कक्षा १२ उत्तीर्ण गर्ने प्रत्येक विद्यार्थीलाई कम्तीमा एक व्यावसायिक वा जीवनोपयोगी सीप प्रदान गर्ने लक्ष्य लिइएको छ । विद्यालयमा स्मार्ट कक्षा, विज्ञान प्रयोगशाला, डिजिटल सिकाइ प्रणाली तथा पुस्तकालय विकासमा जोड दिइने उल्लेख गरिएको छ । हुप्सेकोट प्राविधिक शिक्षालयमा डिप्लोमा इन फार्मेसी कार्यक्रम सञ्चालनको तयारी समेत गरिएको अध्यक्ष पाण्डेले बताउनु भयो ।

“स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ दुर्गम तथा विपन्न समुदायलाई लक्षित गरी निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन, ज्येष्ठ नागरिकका लागि “सञ्चै हुनुहुन्छ ?” कार्यक्रम, पोषणमैत्री गाउँपालिका अभियान तथा देउराली प्राथमिक अस्पतालमा विशेषज्ञ सेवा विस्तार गरिने छ”,उहाँले भन्नु भयो,“सर्पदंशको जोखिम न्यूनीकरणका लागि देउराली अस्पतालमा व्यवस्थित उपचार सेवा सञ्चालन गरिने छ ।” खानेपानी तथा सरसफाइतर्फ “एक घर–एक धारा” अभियानलाई तीव्रता दिइने भएको छ । रुद्रपुर तथा कुमाल्दी खानेपानी आयोजना सम्पन्न गरी सुरक्षित खानेपानीको पहुँच विस्तार गाउँपालिकाले लक्ष राखेको छ ।

फोहोर व्यवस्थापन तथा सरसफाइ अभियानलाई पनि प्रभावकारी बनाइने नीति लिइएको छ । युवा तथा रोजगारी क्षेत्रमा “मिसन रोजगारी” अभियान सञ्चालन गर्दै वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका तथा बेरोजगार युवालाई सीप विकासमार्फत स्वरोजगार र उद्यमशीलतामा जोडिने जनाइएको छ । डिजिटल मार्केटिङ, ग्राफिक डिजाइन, कृत्रिम बौद्धिकता, फ्रीलान्सिङ लगायतका आधुनिक सीपमूलक तालिम सञ्चालन गरिने भएको छ ।

गाउँपालिकाले उद्यम विकास कोष स्थापना गरी उद्यमीलाई वित्तीय तथा प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने नीति समेटिएको छ । पूर्वाधार विकासतर्फ हुप्सेकोट चक्रपथ, आलोक चक्रपथ, बन्दरी सडक, पोखरी–रुद्रपुर सडक तथा गरिमाचोक–मौलाथर सडकलाई गौरवका आयोजनाका रूपमा अघि बढाइने भएको छ । प्रमुख बजार क्षेत्रहरूमा सडक बत्ती तथा सिसिटिभी निगरानी प्रणाली विस्तार गरिने अध्यक्ष पाण्डेले बताउनु भयो । गाउँपालिकाले सुशासन प्रवद्र्धन, डिजिटल सेवा विस्तार, राजस्व परिचालन सुधार, सामाजिक सुरक्षा सेवाको पहुँच वृद्धि तथा विपद् जोखिम न्यूनीकरणका कार्यक्रमलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको छ । गाउँसभामा प्रस्तुत नीति तथा कार्यक्रममार्फत कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार, पर्यटन र उद्यमशीलताको विकास गर्दै आत्मनिर्भर र समृद्ध हुप्सेकोट निर्माण गर्ने लक्ष्य लिएको अध्यक्ष पाण्डेले बताउनु भयो ।

नवलपुर — हुप्सेकोट गाउँपालिकालाई पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषणा गरिएको छ। राष्ट्रिय खोप कार्यक्रमअन्तर्गत गाउँपालिकाका सबै वडामा रहेका बालबालिकालाई निर्धारित सबै खोप प्रदान गरिएपछि गाउँपालिकालाई पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषणा गरिएको हो।

पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषणा निर्देशिकाबमोजिम आवश्यक सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरी घोषणा गरिएको गाउँपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख कृष्ण सापकोटाले जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार गाउँपालिकाका छवटै वडामा घरदैलो सर्वेक्षणमार्फत १५ देखि ५९ महिनासम्मका बालबालिकाको अवस्था पहिचान गरी राष्ट्रिय खोप कार्यक्रमअनुसार खोप लगाउने कार्य सम्पन्न गरिएको थियो।

खोपबाट छुटेका तथा खोपको पहुँचबाहिर रहेका बालबालिकाको पहिचान गरी सबैलाई खोपको पहुँचमा ल्याइएपछि गाउँपालिकालाई पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना घोषणा गरिएको स्वास्थ्य शाखाले जनाएको छ।

घोषणा कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डेले पूर्ण खोप सुनिश्चितता तथा दिगोपनालाई निरन्तरता दिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले बालबालिकाको स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि नियमित खोप कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्दै स्वास्थ्यसम्बन्धी मापदण्डहरूको पूर्ण पालना गर्न सबै सरोकारवालालाई आग्रह गर्नुभयो।

कार्यक्रममा जनप्रतिनिधि, स्वास्थ्यकर्मी, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका तथा विभिन्न सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो।

हुप्सेकोट-“जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत उन्मूलनः स्थानीय तहको दायित्व र सामुदायिक प्रतिबद्धता” भन्ने नारासहित २०औँ जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत उन्मूलन राष्ट्रिय दिवस हुप्सेकोट गाउँपालिकामा विविध कार्यक्रम गरी मनाइएको छ।

वि.सं. २०६३ साल जेठ २१ गते नेपाल सरकारले मुलुकलाई ‘जातीय छुवाछुतमुक्त राष्ट्र’ घोषणा गरेको दिनको स्मरणमा प्रत्येक वर्ष जेठ २१ गते यो दिवस मनाउने गरिन्छ। सोही अवसरमा हुप्सेकोट गाउँपालिकाले अन्तरक्रिया तथा सम्मान कार्यक्रम आयोजना गरेको हो।

गाउँपालिकाको सभाहलमा आयोजित कार्यक्रममा सामाजिक अन्याय तथा विभेदविरुद्ध संघर्षरत व्यक्तित्वहरूलाई सम्मान गरिएको थियो। कार्यक्रममा मुक्ति समाजका केन्द्रीय सल्लाहकार सदस्य तथा भूमि आयोगका पूर्व जिल्ला सदस्य पूर्णप्रकाश सुनार, पूर्व जनप्रतिनिधि अमरसिंह विक, गाउँपालिका क्षेत्रबाट उत्पीडित समुदायका पहिलो चिकित्सक डा. बासुदेव नेपाली तथा समाजसेवी नवलसिंह दमाईलाई दोसल्ला, ढाका टोपी र मायाको चिनो प्रदान गरी सम्मान गरिएको थियो।

कार्यक्रममा बोल्दै मुक्ति समाजका केन्द्रीय सल्लाहकार सदस्य पूर्णप्रकाश सुनार, यमबहादुर विक, वीरबहादुर विक र भीमबहादुर सुनारले समाजमा अझै पनि छुवाछुत तथा जातीय विभेदका समस्या पूर्ण रूपमा अन्त्य हुन नसकेको बताएका थिए। उनीहरूले दिवसका अवसरमा गाउँपालिकाले दलित समुदायका भावना र समस्यालाई बुझ्ने प्रयासस्वरूप अन्तरक्रिया कार्यक्रम आयोजना गरेकोमा खुसी व्यक्त गरे।

उनीहरूले आगामी वर्षहरूमा दलित समुदायको क्षमता विकास, सशक्तीकरण तथा छुवाछुतमुक्त समाज निर्माणका लागि विशेष योजना र कार्यक्रम सञ्चालन गर्न गाउँपालिकासँग आग्रहसमेत गरेका थिए।

कार्यक्रममा आफ्नो धारणा राख्दै गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डेले विगतको तुलनामा जातीय विभेदका घटनामा कमी आए पनि सामाजिक चेतनामा अपेक्षित परिवर्तन आउन बाँकी रहेको बताउनुभयो। उहाँले समानता, सामाजिक न्याय र मानव मर्यादाप्रति सबै सरोकारवाला संवेदनशील हुनुपर्नेमा जोड दिँदै गाउँपालिकाले दलित समुदायको उत्थानलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो।

गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डेको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा उपाध्यक्ष पूर्णसिंह राना मगरले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो। कार्यक्रममा दलित समुदायका अगुवा, जनप्रतिनिधि तथा विभिन्न क्षेत्रका सरोकारवालाहरूको सहभागिता रहेको थियो।

समानता, सम्मान र सामाजिक न्यायसहितको समाज निर्माणका लागि साझा प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको कार्यक्रममा जातीय विभेद अन्त्यका विषयमा महत्वपूर्ण छलफलसमेत गरिएको थियो।

गणतन्त्र दिवसका औपचारिक कार्यक्रमहरू भइरहेका बेला हुप्सेकोट गाउँपालिकाले भने द्वन्द्वका घाउ बोकेर बाँचिरहेका महिला र बालबालिकालाई सम्झिएको छ । १९ औँ गणतन्त्र दिवसको अवसर पारेर शुक्रबार गाउँपालिकाको सभाहलमा आयोजित कार्यक्रममा २४ जना द्वन्द्वपीडित महिला तथा बालबालिकालाई विद्युतीय चुलो प्रदान गर्दै सम्मान गरिएको हो । कार्यक्रममा सहभागी पीडितहरूले “गणतन्त्र आयो, व्यवस्था फेरियो, तर हाम्रो पीडा उस्तै छ” भन्दै राज्यले अझै आफ्ना समस्या सम्बोधन गर्न नसकेको गुनासो गरे ।

कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डे ले गणतन्त्र स्थापना सहज संघर्षबाट प्राप्त नभएको उल्लेख गर्दै द्वन्द्वका क्रममा धेरै नागरिकले परिवार, सपना र जीवन गुमाएको स्मरण गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “गणतन्त्रको रक्षा गर्नु भनेको केवल व्यवस्था जोगाउनु होइन, संघर्षका पीडितको सम्मान र न्याय सुनिश्चित गर्नु पनि हो । द्वन्द्वपीडितका समस्या समाजका सामान्य समस्या भन्दा फरक र संवेदनशील छन् । गाउँपालिका उनीहरूको पक्षमा सधैं जिम्मेवार भएर उभिनेछ ।”

कार्यक्रममा बोल्ने अधिकांश वक्ताले गणतन्त्र दिवस केवल उत्सवको दिन नभई राज्यले अपूरा जिम्मेवारी सम्झिने दिन हुनुपर्ने धारणा राखेका थिए । द्वन्द्वपीडित महिला सञ्जालकी जिल्ला अध्यक्ष पार्वती सिग्देलले अझै पनि धेरै परिवारले वेपत्ता आफन्तको अवस्था थाहा नपाएको बताउँदै पीडितका भावना राज्यले गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “१९ वर्षपछि पनि कतिपय आमाबुबाले आफ्ना सन्तानको अवस्था थाहा पाएका छैनन् । गणतन्त्रको अनुभूति पीडितले न्याय पाएपछि मात्रै हुन्छ ।”

कार्यक्रममा वडा नं। ३ का वडा अध्यक्ष विष्णु राना र वडा नं। ४ का वडा अध्यक्ष महेन्द्र पाण्डेले द्वन्द्वपीडितहरूको आवश्यकता पहिचान गरी उनीहरूलाई राज्यका सेवासँग जोड्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण शाखाकी पवित्रा देवी शर्मा ले सञ्चालन गर्नुभएको कार्यक्रममा गाउँपालिका उपाध्यक्ष पूर्ण सिंह रानाले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

नवलपरासी पूर्व- सरकारले सुकुम्बासीलाई हटाउँदै अतिक्रमित संरचना खाली गर्न थालेपछि नवलपरासी पूर्वका सुकुम्बासीहरू त्रसित बनेका छन्। “डोजर आतंक बन्द गर” भन्ने नारासहित सुकुम्बासीहरूले सोमबार देवचुलीमा विरोध प्रदर्शन गरेका छन्।
भूमिहीन अव्यवस्थित सुकुम्बासी अभियान, भूमि अधिकार आन्दोलन नेपाल तथा राष्ट्रिय भूमि अधिकार मञ्च नेपालको संयुक्त आयोजनामा सुकुम्बासी हटाउने कार्यको विरोधमा बस्न दे सरकार,बाच्न दे सरकार भन्दै प्रदर्शन गरिएको हो ।

देवचुली नगरपालिकाको दलदलेमा करिब पाँच मिनेट राजमार्ग अवरुद्ध गर्दै प्रदर्शन गरेका उनीहरूले “सुकुम्बासी एकता जिन्दावाद”, “डोजर आतंक बन्द गर”, “पृथ्वी हाम्रो साझा हो”, “बालेन सरकार बाधा हो” लगायतका नाराहरू लगाएका थिए। सडक प्रदर्शनपछि उनीहरु र्यालीसहित देवचुली नगरपालिका पुगेर धर्ना दिएका छन्। भूमिहीन तथा सुकुम्बासीहरूको बसोबास अधिकार सुनिश्चित गर्न सरकारसँग माग राख्दै दबाबमूलक कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने उनीहरुले बताएका छन् ।

यसैबीच, नेपाल महिला एकता समाजले पनि भूमिहीन दलित, सुकुम्बासी तथा अव्यवस्थित बसोबासीमाथि भइरहेको जबर जस्ती निष्कासन प्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ । समाजकी अध्यक्ष यदुमाया पाण्डे नेतृत्वको टोलीले प्रमुख जिल्ला अधिकारी भविश्वर पाण्डेलाई ज्ञापनपत्र बुझाउँदै उक्त विषयमा ध्यानाकर्षण गराएको हो । लामो समयदेखि बसोबास गर्दै आएका नागरिकलाई कुनै वैकल्पिक व्यवस्था नगरी हटाउनु नागरिकको बासस्थानको अधिकार तथा मानव अधिकार विपरीत भएको समाजले जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ ।

त्रिवेणी- नारायणगढ–बुटवल सडक विस्तार आयोजनाअन्तर्गत सडक निर्माण सम्पन्न भएका स्थानमा सडक सुरक्षाको काम सुरु गरिएको छ । आयोजना पूर्वी खण्डका सूचना अधिकारी शिव खनालका अनुसार हाल पूर्वी खण्डमा निर्माण सकिएका स्थानमा सडक सुरक्षासम्बन्धी काम भइरहेको छ । सडक सुरक्षाअन्तर्गत सडकमा सेतो र पहेँलो चिह्न बनाउने, बीचको डिभाइडरमा रङ लगाउने, मुख्य सडक र सहायक सडकबीच सिमेन्ट बार राख्ने तथा स्पिड लिमिटका चिह्नहरू जडान गर्ने काम भइरहेको छ । साथै, सडक छेउमा रेलिङ लगाउने, डब्लु–बिम राख्ने र डेलिनेटर पोल जडान गर्ने काम पनि जारी छ ।

सडक निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुग्दैगर्दा सडक सुरक्षाका कामलाई पनि प्राथमिकता दिइएको सूचना अधिकारी खनालले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “सडक निर्माणका धेरैजसो काम अन्तिम चरणतर्फ बढेका छन्, हामीले सोहीअनुसार सडक सुरक्षाका काम अघि बढाएका छौँ ।”

सूचना अधिकारी खनालका अनुसार नवलपरासी पूर्वीखण्डमा पर्ने ६५ किलोमिटर सडकमध्ये हाल करिब सात किलोमिटरमा मात्र कच्ची सडकको यात्रा गर्नुपर्ने अवस्था छ । अन्य सबै क्षेत्रमा कालोपत्र तथा पक्की सडक सञ्चालनमा आइसकेको छ । पूर्वी खण्डमा हालको भौतिक प्रगति ८१ प्रतिशत पुगेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । पूर्वी खण्डमा अहिले दाउन्ने क्षेत्रमा बाहेक अन्य स्थानमा यात्रा सहज भएको छ ।

नारायणगढ–बुटवल सडक विस्तार आयोजनाको काम २०७५ साल माघ २४ गते सम्झौता भई २०७९ साउन २२ गते सम्पन्न गर्ने लक्ष्यका साथ चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन कर्पोरेसन प्रालिले सुरु गरेको थियो । कुल ११३ किलोमिटर सडकलाई दुई खण्डमा विभाजन गरी काम अघि बढाइएको छ ।

निर्धारित समयमा काम सम्पन्न नभएपछि हाल चौथोपटक म्याद थप गरी आउँदो साउनसम्मका लागि अवधि बढाइएको छ । एसियाली विकास बैंक (एडिबी) को ऋण सहयोगमा सञ्चालित यस सडक विस्तार आयोजनाको दुवै खण्डको कुल लागत रु १६ अर्ब ९९ करोड ५२ लाख ९६ हजार रहेको छ ।

कुल ११३ किलोमिटरमध्ये ७० किलोमिटरमा चार लेन, २९ किमीमा चार लेनसहित दुवैतर्फ छ–छ मिटरका सर्भिस लेन निर्माण गरिनेछ । दाउन्ने क्षेत्रको १४ किमी खण्डमा तीन लेनको सडक निर्माण हुनेछ ।