मध्यविन्दु- गण्डकी प्रदेशको नवलपरासी(बर्दघाट सुसपूर्व) सर्पदंशका घटनाको उच्च जोखिममा रहेको देखिएको छ । प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय नवलपुरको तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ को साउनदेखि असारसम्म जिल्लामा मात्रै ६७० जना सर्पदंशका बिरामी स्वास्थ्य संस्थामा पुगेका छन् । तीमध्ये २५ जनामा विषालु सर्पले टोकेको पुष्टि भएको छ । तथ्याङ्कअनुसार नवलपरासी(बर्दघाट सुस्तापूर्व)मा अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१÷८२ मा एक हजार २९ जना सर्पदंशका घटना दर्ता भएका थिए भने ५२ जनामा विषालु सर्पदंश भएको थियो ।

यस जिल्लको भौगोलिक अवस्था, तराई क्षेत्र, घना वन, खेतीपाती र वर्षायाममा सर्पको सक्रियता बढ्ने भएकाले अन्य जिल्लाको तुलनामा यहाँ सर्पदंशका घटना बढी हुने गरेको प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय नवलपुरका प्रमुख केशव चापागाईँले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार सर्पले टोकेपछि झारफुक वा घरेलु उपचारमा अल्झिनुभन्दा तत्काल नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुग्नु नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो । “सर्पदंशपछि बिरामीलाई सकेसम्म शान्त राखी तुरुन्त उपचारका लागि अस्पताल पु¥याउनुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “समयमै उपचार पाए अधिकांश बिरामीको ज्यान बचाउन सकिन्छ । वर्षायाममा खेतबारीमा काम गर्दा जुत्ता लगाउने, राति टर्चको प्रयोग गर्ने र घर वरिपरिको झाडी सफा राख्ने जस्ता सावधानी अपनाउन आवश्यक छ ।” गण्डकी प्रदेशमा नवलपरासी(बर्दघाट सुस्तापूर्व) पछि चालु आर्थिक वर्षमा तनहुँमा २७९, कास्कीमा १८७, स्याङ्जामा १७७, लमजुङमा ९३, म्याग्दीमा ५७, गोरखामा ४६, बागलुङमा ३८ र पर्वतमा १६ सर्पदंशका घटना दर्ता भएका छन् ।

मनाङ र मुस्ताङमा भने कुनै घटना दर्ता भएका छैनन् । प्रदेशस्तरको तथ्याङ्क हेर्दा पनि सर्पदंशका घटना क्रमशः घट्दो देखिएको छ । आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ मा गण्डकी प्रदेशभर एक हजार ५६० जना सर्पदंशका बिरामी स्वास्थ्य संस्थामा पुगेका छन्, जसमध्ये ९२ जनामा विषालु सर्पले टोकेको पुष्टि भएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१÷८२ मा प्रदेशभर दुई हजार २०१ सर्पदंशका घटना र १८६ विषालु सर्पदंशका बिरामी दर्ता भएका थिए । त्यस्तै आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ मा एक हजार ८७६, २०७९÷८० मा एक हजार ७२४ र २०७८÷७९ मा एक हजार ४४१ सर्पदंशका घटना अभिलेख भएका थिए । वर्षायाममा सर्पको गतिविधि बढ्ने भएकाले सर्पदंशबाट बच्न व्यक्तिगत सावधानी अपनाउनुका साथै सर्पले टोकेपछि ढिलाइ नगरी स्वास्थ्य संस्थामा पुग्नु नै ज्यान जोगाउने सबैभन्दा भरपर्दो उपाय भएको प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय नवलपुरका प्रमुख चापागाईँले बताउनु भयो ।

मध्यविन्दु-  नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व) को हुप्सेकोट गाउँपालिका–५ बागखोरका पहिरो विस्थापित १८ परिवार पाँच वर्षदेखि अस्थायी शिविरमै जीवन बिताउन बाध्य छन् । विसं २०७८ असार २४ गते गएको भीषण पहिरोले बस्ती नै विस्थापित गरेपछि उनीहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिए पनि स्थायी पुनःस्थापनाको प्रक्रिया अझै टुङ्गोमा पुग्न सकेको छैन । पहिरोपछि सुरुमा विद्यालय र सामुदायिक भवनमा आश्रय लिएका विस्थापित अहिले हुप्सेकोट गाउँपालिका–१ जुकेपानीस्थित सानो चौरमा निर्माण गरिएका अस्थायी टहरामा बसिरहेका छन् । ब्लक र टिनले बनेका साँघुरा कोठा, सीमित खुला ठाउँ र आधारभूत पूर्वाधारको अभावबीच उनीहरूको दैनिकी बितिरहेको छ ।

स्थायी बसोबासको आशा गर्दै बितेका पाँच वर्षले अहिले उनीहरूमा निराशा बढाएको छ । दैनिक ज्याला–मजदुरी गरेर जीविकोपार्जन गरिरहेका विस्थापित परिवारका सदस्यहरू वर्षायाम सुरु भएसँगै फेरि पानी र सर्पको त्रासमा रात बिताउन बाध्य छन् । स्थानीय तिलबहादुर सोमै मगरले अस्थायी शिविरमै वर्षौं बित्दा स्थायी घर पाउने आशा क्रमशः क्षीण बन्दै गएको बताउनुभयो । “केही समयका लागि भनेर राखिएको शिविरमै पाँच वर्ष बित्यो,” उहाँले भन्नुभयो, “हरेक वर्ष वर्षा सुरु भएपछि फेरि त्यही त्रास दोहोरिन्छ ।

बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र महिलालाई सुरक्षित राख्न निकै कठिन छ । हामीलाई सुरक्षित स्थानमा स्थायी बसोबासको व्यवस्था गरिदिए पुग्थ्यो ।” पहिरोअघि विस्थापित परिवारसँग प्रतिघर एकदेखि तीन बिघासम्म खेतीयोग्य जमिन, घर र पशुपालनको आधार थियो । पहिरोले घर मात्र होइन, उनीहरूको जीविकोपार्जनको आधारसमेत बगायो । अहिले अधिकांश परिवार दैनिक मजदुरीकै भरमा जीवन धानिरहेका छन् । स्थानीय दिलमाया सोमै मगरले पहिरोले गाउँ नै भासिएको दृश्य अझै आँखाबाट नहटेको बताउनुभयो । “पहिरोपछि यही शिविरमा आएर सुत्केरी भएँ । मेरो बच्चा यहीँ हुर्किएर अहिले पाँच वर्षको भयो,” उहाँले भन्नुभयो, “तर हाम्रो स्थायी घर बन्ने कुरा अझै अन्योलमै छ ।

कहिलेसम्म अस्थायी जीवन बिताउने भन्ने चिन्ता छ ।” खेमबहादुर सोमै मगरले आफूहरूको समस्या समाधानका लागि तीनै तहका सरकारबीच समन्वय हुन नसक्दा विस्थापितले सास्ती खेप्नुपरेको बताउनुभयो । “सरकारले प्रक्रिया अघि बढेको भन्छ, तर हाम्रो जीवन भने यही अस्थायी टहरामै बितिरहेको छ,” उहाँले भन्नुभयो । हुप्सेकोट गाउँपालिकाले स्थायी पुनःस्थापनाका लागि आवश्यक सबै प्रक्रिया वर्षौंअघि नै पूरा गरिसकेको गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डेले जानकारी दिनुभयो । तर पुनःस्थापनाका लागि आवश्यक निर्णय गृह मन्त्रालयबाट नआउँदा काम अघि बढ्न नसकेको उहाँको भनाइ छ ।

“पहिरो विस्थापितको स्थायी आवास निर्माणका लागि गाउँपालिकाले आफ्नो तर्फबाट आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरिसकेको छ,” अध्यक्ष पाण्डेले भन्नुभयो, “तर गृह मन्त्रालयबाट आवश्यक निर्णय हुन नसक्दा पुनःस्थापनाको काम अघि बढ्न सकेको छैन । निर्णय प्राप्त हुनेबित्तिकै निर्माण प्रक्रिया सुरु गर्न गाउँपालिका तयार छ ।” उहाँका अनुसार हुप्सेकोट गाउँपालिकाका वडा नं. ५ र ६ का अधिकांश पहाडी बस्ती अहिले पनि पहिरो र भूक्षयको उच्च जोखिममा छन् । प्रत्येक वर्ष मनसुन सुरु भएसँगै ती क्षेत्रमा बसोबास गर्ने स्थानीय त्रासमा बस्नुपर्ने अवस्था रहेको उहाँले बताउनुभयो ।

नवलपरासी- नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व)मा यस वर्ष हालसम्म ८० प्रतिशत धान रोपाइँ सम्पन्न भएको छ । जिल्लामा धान खेती हुने कुल १८ हजार ५०० हेक्टर क्षेत्रफलमध्ये करिब १४ हजार ८०० हेक्टरमा रोपाइँ सकिएको कृषि ज्ञान केन्द्र नवलपुरका कृषि अर्थ विज्ञ सञ्जय ढकालले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार लगातार वर्षा हुन थालेपछि तराई क्षेत्रका अधिकांश स्थानमा रोपाइँ तीव्र बनेको छ भने पहाडी भूभागका केही क्षेत्रमा अझै रोपाइँ जारी छ ।

गैँडाकोट, देवचुली, कावासोती र मध्यविन्दु नगरपालिका तथा हुप्सेकोट गाउँपालिकाका अधिकांश क्षेत्रमा रोपाइँ अन्तिम चरणमा पुगेको छ भने विनयी त्रिवेणी, बुलिङटार र बौदीकाली गाउँपालिकाका केही स्थानमा अझै रोपाइँ भइरहेको उहाँले बताउनुभयो । “मनसुन सुरुआतमा केही कमजोर रहे पनि पछिल्ला दिनमा पर्याप्त वर्षा भएपछि किसानले धमाधम रोपाइँ गरिरहेका छन्,”उहाँले भन्नुभयो,“मौसम अनुकूल रहे आगामी केही दिनमै अधिकांश क्षेत्रमा रोपाइँ सम्पन्न हुने अपेक्षा गरेका छौँ ।

“ कृषि ज्ञान केन्द्रका अनुसार जिल्लाको कुल ६१ हजार ३०० हेक्टर खेतीयोग्य जमिनमध्ये करिब ५५ प्रतिशत क्षेत्रमा मात्र सिँचाइ सुविधा पुगेको छ भने बाँकी ४५ प्रतिशत क्षेत्र अझै आकाशे पानीमै निर्भर छ । सिँचाइ सुविधा नपुगेका क्षेत्रका किसान वर्षाको भरमा रोपाइँ गर्नुपर्ने भएकाले रोपाइँको गति मौसमसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ । जिल्लामा मनसुली, सावित्री, अनदी, झिनुवा तथा विभिन्न हाइब्रिड जातका धान खेती हुँदै आएको छ ।

जिल्लामा धानको औसत उत्पादकत्व प्रतिहेक्टर करिब तीन टन रहेको अर्थ विज्ञ ढकालले बताउनु भयो । गत आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ मा जिल्लामा करिब १८ हजार ६०० हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती गरिएको थियो । यस वर्ष धान खेती हुने क्षेत्रफल १८ हजार ५०० हेक्टर कायम गरिएको कृषि ज्ञान केन्द्रले जनाएको छ । कृषि प्राविधिकहरूका अनुसार आगामी केही दिन मौसम अनुकूल रहे यस वर्ष पनि लक्ष्यअनुसार सम्पूर्ण क्षेत्रमा रोपाइँ सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

मध्यविन्दु – हुप्सेकोट गाउँपालिकाको गाउँसभाको नवौँ अधिवेशनअन्तर्गत चौथो बैठक बुधबार सम्पन्न भएको छ । बैठकले विभिन्न विषयगत समितिका वार्षिक प्रतिवेदन पारित गर्नुका साथै आर्थिक वर्ष २०८३÷८४ का आर्थिक तथा विनियोजनसम्बन्धी विधेयक पारित गरेको छ । गाउँसभा अध्यक्ष एवं गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डेको अध्यक्षतामा बसेको बैठकमा सार्वजनिक लेखा समिति, न्यायिक समिति, विधेयक समिति, आर्थिक विकास समिति, पूर्वाधार विकास समिति, सामाजिक विकास समिति, वातावरण तथा विपद् व्यवस्थापन समिति, अनुगमन समिति, सुशासन तथा संस्थागत विकास समिति तथा राजस्व परामर्श समितिले आ–आफ्नो वार्षिक प्रतिवेदन सभामा प्रस्तुत गरेका थिए ।

सभाले ती प्रतिवेदनमाथि छलफल गरी पारित गरेको हो । बैठकले संगठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण (ओ एन्ड एम) संशोधनसम्बन्धी प्रस्तावसमेत स्वीकृत गरेको छ । त्यसैगरी गाउँकार्यपालिकाले गरेका निर्णय तथा निर्णयबमोजिम भएको खर्च अनुमोदनसम्बन्धी प्रस्ताव पनि सभाबाट पारित भएको छ । यसैगरी सभाले आर्थिक विधेयक, २०८३ र विनियोजन विधेयक, २०८३ (संशोधनसहित) माथि छलफल गरी पारित गरेको छ ।

कर्मचारीहरूको तलबी प्रतिवेदनसम्बन्धी प्रस्ताव तथा गाउँपालिकाको लोगो स्वीकृतिसम्बन्धी प्रस्ताव पनि सभाले अनुमोदन गरेको छ । गाउँसभाले आगामी आर्थिक वर्षका लागि प्रस्तावित नीति, कार्यक्रम तथा बजेट कार्यान्वयनका लागि आवश्यक कानुनी तथा प्रशासनिक आधार तयार भएको जनाएको छ । बैठकमा गाउँसभा सदस्य, गाउँकार्यपालिका पदाधिकारी, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत तथा सम्बन्धित शाखाका कर्मचारीहरूको सहभागिता रहेको थियो ।

अविरल वर्षासँगै नवलपुरका विभिन्न स्थानमा पहिरो, डुबान र सडक अवरुद्ध भएको छ। गैँडाकोट नगरपालिका–४ डनचोक क्षेत्रमा जंगलबाट आएको बाढी र नालीको पानी घरमा पस्दा नौ घर प्रभावित भएका छन्। तीमध्ये आठ घरका ३५ जना आफन्त तथा छिमेकीको घरमा आश्रय लिएर बसेका छन्।

प्रहरीका अनुसार घटनामा मानवीय तथा चौपायाको क्षति भने भएको छैन। प्रभावित क्षेत्रमा थप क्षतिको विवरण संकलन भइरहेको छ। यस्तै, गैँडाकोट नगरपालिका–१५ मा वडा अध्यक्ष प्रेमराज तिमिल्सिनाको घरको तल्लो तलामा वर्षाको पानी पस्दा करिब २० क्विन्टल धान तथा लत्ताकपडा भिजेको छ। सोही क्षेत्रमा स्थानीय सुदीप रानाभाटको घरमा पनि पानी पस्दा लत्ताकपडा क्षति भएको छ।

गैँडाकोट–३ चिसापानी नजिक कालीगण्डकी करिडोर सडकखण्डमा पहिरोसँगै सिसौ र सालका रुख ढल्दा सडक पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ। इलाका प्रहरी कार्यालय गैँडाकोटको टोली सडक खुलाउने काममा जुटेको छ। हुप्सेकोट गाउँपालिकामा पनि वर्षाले असर पुर्‍याएको छ। रातेखोलामा पानीको बहाव बढेपछि रुम्झाटार जाने भित्री सडक अवरुद्ध भएको छ भने वडा नम्बर ६ को बाडाखोलामा पहिरो खस्दा झ्यालवास–वडा कार्यालय सडकसमेत बन्द भएको छ।

प्रहरी र स्थानीय तहको समन्वयमा अवरुद्ध सडक खुलाउने प्रयास जारी छ। निरन्तर वर्षा भइरहेकाले नदी किनार, पहाडी सडक तथा जोखिमयुक्त बस्तीमा उच्च सतर्कता अपनाउन जिल्ला प्रशासनले आग्रह गरेको छ ।

नवलपुर, असार १८– पूर्वी नवलपरासीको विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकाको वडा नं. ७ मा मुख्यमन्त्री नवप्रवर्तन साझेदारी कार्यक्रमअन्तर्गत सञ्चालित नगदेबाली प्रविधि अनुकूल तथा व्यवसायीकरण परियोजना को सार्वजनिक सुनुवाइ कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।

परियोजनामार्फत उखु तथा बेसार खेतीको विस्तार र व्यवसायीकरणका लागि किसानलाई समूहमा आबद्ध गराई विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको गाउँपालिकाले जनाएको छ।

कृषि शाखा प्रमुख शिष्टाचार जोशीका अनुसार उखु खेती गर्ने किसानलाई उन्नत जातको बीउ, बाली संरक्षण सामग्री तथा उत्पादन वृद्धि गर्न आवश्यक प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराइएको छ। उखु खेती हुने क्षेत्रमा सिँचाइ सुविधा विस्तार गर्न साना सिँचाइ आयोजना अन्तर्गत डिप बोरिङ निर्माणसमेत गरिएको उहाँले बताउनुभयो।

परियोजनाअन्तर्गत कृषि मेसिनरी तथा औजारमा ५० प्रतिशत तथा मल, बीउ र प्राविधिक सहयोगमा ७५ प्रतिशत अनुदान उपलब्ध गराउँदै उखु र बेसार खेती प्रवर्द्धनका कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको जोशीले जानकारी दिनुभयो। हाल गाउँपालिकाको वडा नं. ६ र ७ मा उखु खेती तथा वडा नं. १, २, ३ र ४ मा बेसार खेती विस्तारको काम भइरहेको उहाँले बताउनुभयो।

कार्यक्रममा गाउँपालिका उपाध्यक्ष भगवती वैदवार क्षेत्रीले गाउँपालिकाले किसानको मागका आधारमा कृषि कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको बताउनुभयो। उहाँले किसानका समस्या समाधान गर्दै उत्पादन वृद्धि गर्ने उद्देश्यका साथ आगामी दिनमा पनि कृषकलाई आकर्षित गर्ने योजना अघि बढाइने जानकारी दिनुभयो।

सहभागी किसानहरूले नवप्रवर्तन कार्यक्रममार्फत प्राप्त तालिम, अनुदान तथा प्राविधिक सहयोगले परम्परागत खेती प्रणालीबाट व्यवसायिक खेतीतर्फ उन्मुख हुन सहज भएको बताएका थिए। उनीहरूले यसबाट उत्पादन र आम्दानीसमेत वृद्धि हुने विश्वास व्यक्त गरेका थिए।

वडा नं. ७ का अध्यक्ष उमेश कार्कीको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा गाउँपालिका उपाध्यक्ष भगवती वैदवार क्षेत्री प्रमुख अतिथि रहनुभएको थियो। कार्यक्रममा वडा सदस्य विष्णुप्रसाद चौलागाईं, शोभा क्षेत्री, कृषि शाखा प्रमुख शिष्टाचार जोशी, साना किसान कृषि सहकारी संस्थाकी अध्यक्ष सरस्वती बस्नेत, कृषि प्राविधिक पल्लवी थापा, मनोज चापागाईँलगायत विभिन्न संघसंस्थाका प्रमुख तथा प्रतिनिधिको उपस्थिति रहेको थियो।

नवलपुर, असार १४ —स्वर्गीय कृष्णलाल पराजुली स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार–२०८३ नेपाल टेलिभिजनका संवाददाता धनु भुसाल लाई प्रदान गरिएको छ ।

नेपाल पत्रकार महासंघ नवलपुर शाखामा स्थापना गरिएको यस पुरस्कार महासंघ नवलपुरका निवर्तमान अध्यक्ष वीरेन्द्र पराजुलीले आफ्ना स्वर्गीय पिता कृष्णलाल पराजुलीको स्मृतिमा स्थापना गर्नुभएको हो । क्रियाशिल पत्रकारलाई प्रदान गर्दै आएको उक्त पुरस्कार नेपाल पत्रकार महासंघ नवलपुरको चौथो वार्षिक साधारण सभाको अवसरमा यस वर्ष भुसाललाई प्रदान गरिएको हो । 

महासंघ नवलपुर शाखाका अध्यक्ष श्रीराम सिग्देलका अनुसार पुरस्कारमा नगद रु. ५ हजार ५ सय ५५, दोसल्ला तथा ताम्रपत्र प्रदान गरिएको छ ।

त्यसैगरी, महासंघमा स्थापना गरिएको भीमकुमारी–ढुण्डिराज पत्रकारिता पुरस्कार बाट गोरखापत्र दैनिकका पत्रकार बोमलाल गिरी सम्मानित भएका छन् । नवलपुरमा रहेर पत्रकारिता गर्दै आएका गिरीलाई प्रदान गरिएको उक्त पुरस्कार युवा उद्यमी तथा पत्रकार सागर पोख्रेल ले आफ्ना माता–पिताको नाममा स्थापना गरेका हुन् ।

यसैगरी, महासंघले हरेक वर्ष प्रदान गर्दै आएको क्रियाशील पत्रकारिता पुरस्कार बाट विजय एफएमका पत्रकार स्टेशन म्यानेजर श्रीधर उपाध्याय पुरस्कृत भएका छन् ।

कार्यक्रममा नेपाल पत्रकार महासंघको सदस्यता लिएको २० वर्ष पूरा गरेको अवसरमा महासंघ नवलपुरका निवर्तमान अध्यक्ष वीरेन्द्र पराजुली लाई समेत सम्मान गरिएको थियो। पराजुली २०५६ सालदेखि नवलपुर तथा साविक नवलपरासी क्षेत्रमा विभिन्न सञ्चार माध्यममार्फत सक्रिय पत्रकारितामा संलग्न रहँदै आएका छन्।

मध्यविन्दु – नवलपरासी(बर्दघाट सुस्तापूर्व)को मध्यविन्दु नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३÷८४ का लागि रु एक अर्ब तीन करोड १६ लाख ७१ हजारको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । नगरसभाको १९औँ अधिवेशनमा उपप्रमुख तथा बजेट तथा कार्यक्रम तर्जुमा समितिकी संयोजक पूर्णकला चौधरीले बजेट प्रस्तुत गर्नुभएको हो । प्रस्तुत बजेटमध्ये चालुतर्फ रु ६५ करोड २० लाख १२ हजार र पुँजीगततर्फ रु ३७ करोड ९६ लाख ५९ हजार विनियोजन गरिएको छ । कुल बजेटमध्ये सामाजिक विकासतर्फ सबैभन्दा बढी रु ४४ करोड १२ लाख ६१ हजार, पूर्वाधार विकासतर्फ रु ३५ करोड ८८ लाख ७४ हजार, सुशासन तथा संस्थागत विकासतर्फ रु १६ करोड ६८ लाख ७४ हजार, आर्थिक विकासतर्फ रु चार करोड ४२ लाख ३२ हजार तथा वन, वातावरण र विपद् व्यवस्थापनतर्फ रु दुई करोड चार लाख ३० हजार विनियोजन गरिएको छ । नगरसभामा प्रस्तुत बजेटमा कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार विकास, रोजगार प्रवद्र्धन र सुशासनलाई मुख्य प्राथमिकतामा राखिएको छ ।

कृषि तथा पशुपन्छी विकासका लागि रु दुई करोड छ लाख ५० हजार, युवा रोजगार, उद्यमशीलता प्रवद्र्धन तथा सीप विकास कार्यक्रमका लागि रु ६५ लाख तथा समग्र आर्थिक विकास क्षेत्रका लागि रु तीन करोड २१ लाख ३२ हजार विनियोजन गरिएको छ । स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्र र नगर अस्पतालको सुदृढीकरण, निःशुल्क औषधि, विशेषज्ञसहितका स्वास्थ्य शिविर, स्वास्थ्य बीमा तथा ज्येष्ठ नागरिक लक्षित कार्यक्रम सञ्चालन गरिने भएको छ । स्वास्थ्य क्षेत्रका लागि नगर स्रोतबाट रु दुई करोड ३० लाख ८४ हजार विनियोजन गरिएको छ । शिक्षा क्षेत्रतर्फ विद्यालय कर्मचारी र बालविकास सहजकर्ताको पारिश्रमिकमा थप सुविधा, निःशुल्क पाठ्यपुस्तक वितरण, डिजिटल शिक्षण प्रणाली विस्तार तथा ‘हाम्रो खुसी’ पाठ्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाउने कार्यक्रम समेटिएको छ । शिक्षा तथा खेलकुद कार्यक्रमका लागि नगरतर्फबाट रु तीन करोड ७१ लाख ५२ हजार बजेट विनियोजन गरिएको छ ।

पूर्वाधार विकासतर्फ वडा स्तरीय योजनाका लागि रु नौ करोड ३३ लाख छुट्याइएको छ । रणनीतिक सडक स्तरोन्नति, कालोपत्रे, हाईमास्ट लाइट जडान, मध्यविन्दु स्तम्भ पूर्वाधार निर्माण, फलामे पुल, पार्क स्तरोन्नति, खानेपानी तथा विभिन्न सडक आयोजनालाई निरन्तरता दिइने भएको छ । नगर प्रमुख भिमलाल अधिकारी ले सीमित स्रोत र बढ्दो वित्तीय दबाबका बाबजुद नगरवासीको प्रत्यक्ष जीवनस्तरसँग जोडिएका कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिइएको बताउनुभयो । उहाँले कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य र पूर्वाधारमा केन्द्रित बजेटले नगरको समृद्धि र आत्मनिर्भरता अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । “संघीय र प्रदेश सरकारबाट प्राप्त हुने अनुदान तथा राजस्वमा दबाब बढिरहेका बेला पनि नागरिकले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्ने कार्यक्रमलाई केन्द्रमा राखेर बजेट निर्माण गरेका छौँ,” नगर प्रमुख अधिकारीले भन्नुभयो, “यसले समृद्ध मध्यविन्दु र खुसी नगरबासीको लक्ष्य हासिल गर्न महत्वपूर्ण आधार तयार गर्नेछ ।” उपप्रमुख पूर्णकला चौधरी ले बजेट निर्माण गर्दा सीमित स्रोत र असीमित आवश्यकताबीच सन्तुलन कायम गर्न खोजिएको बताउनुभयो ।

उहाँका अनुसार मानवीय मूल्यसहितको गुणस्तरीय शिक्षा, नागरिकको पहुँचमा भरपर्दो स्वास्थ्य सेवा, कृषि आधुनिकीकरण तथा दिगो पूर्वाधार निर्माणलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । “नगरवासीको अपेक्षालाई सम्बोधन गर्ने गरी सामाजिक न्याय, समावेशी विकास र सुशासनलाई केन्द्रमा राखेर बजेट ल्याएका छौँ,” उपप्रमुख चौधरीले भन्नुभयो, “यसले आर्थिक विकाससँगै नागरिकको जीवनस्तर उकास्न महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउने विश्वास लिएका छौँ ।”

चालु आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ मा नगरपालिकाको अनुमानित कुल आय रु एक अर्ब पाँच करोड ३४ लाख ३९ हजार रहेकोमा हालसम्म रु ९३ करोड ७२ लाख ३५ हजार अर्थात् लक्ष्यको ८९ प्रतिशत आय प्राप्त भएको नगरपालिकाले जनाएको छ । सो अवधिमा कुल बजेटमध्ये रु ६८ करोड १२ लाख ९८ हजार खर्च भई ६४ दशमलव ७ प्रतिशत वित्तीय प्रगति हासिल भएको विवरण प्रस्तुत गरिएको छ । नगरसभाले प्रस्तुत बजेटमाथि छलफल गरी आगामी आर्थिक वर्षका लागि बजेट पारित गरेको छ ।

कावासोती- नवलपरासी(बर्दघाट सुस्तापूर्व)को कावासोती नगरपालिका ले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३÷८४ का लागि रु ९९ करोड १० लाखको बजेट पारित गरेको छ ।  नगरपालिकाको १९औँ नगरसभाले उपप्रमुख फुलकुमारी थनेत ले प्रस्तुत गर्नुभएको बजेट सर्वसम्मत रूपमा पारित गरेको हो । बजेटमा कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार, पर्यटन प्रवद्र्धन, वातावरण संरक्षण तथा प्रविधिमैत्री सेवा प्रवाहलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । उपप्रमुख थनेतका अनुसार आगामी आर्थिक वर्षको बजेटले कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण तथा व्यावसायिकीकरणमार्फत आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माण, गुणस्तरीय तथा दिगो पूर्वाधार विकास, पर्यटन प्रवद्र्धन, प्रविधिमैत्री सार्वजनिक सेवा, गुणस्तरीय शिक्षा तथा सामाजिक न्यायलाई मुख्य उद्देश्यका रूपमा अघि सारेको छ ।

नगर प्रमुख विष्णुप्रसाद भुसाल ले सीमित स्रोतसाधनका बीच नागरिकका अपेक्षा सम्बोधन गर्दै विकास र सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउने लक्ष्यसहित बजेट ल्याइएको बताउनुभयो । उहाँले कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटन र पूर्वाधार विकासलाई सन्तुलित रूपमा अघि बढाउने गरी बजेट निर्माण गरिएको उल्लेख गर्नुभयो । “संघीय सरकारबाट प्राप्त हुने अनुदानमा कटौती र आन्तरिक आम्दानीमा चुनौती हुँदाहुँदै पनि नगरवासीको आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर बजेट निर्माण गरेका छौँ,” नगर प्रमुख भुसालले भन्नुभयो, “हरित, समुन्नत र आत्मनिर्भर कावासोती निर्माणतर्फ यो बजेट महत्वपूर्ण आधार बन्ने विश्वास लिएका छौँ ।”
बजेटमा केरुङ्गे खोलाको तटबन्धनका लागि रु एक करोड, फोहरमैला व्यवस्थापन पूर्वाधार विकासका लागि रु एक करोड ५० लाख, समपूरक कोषका लागि रु दुई करोड तथा उद्यम विकास कार्यक्रमका लागि रु ३९ लाख विनियोजन गरिएको छ ।
त्यसैगरी कृषि क्षेत्रअन्तर्गत हार्भेष्ट कम्बाइन मेसिन, चैतेधान प्रवद्र्धन, माटो स्वास्थ्य सुधार, प्राङ्गारिक कृषि तथा जैविक विविधता संरक्षण कार्यक्रमका लागि रु एक करोड ५० लाख तथा पशुपालन तथा मत्स्य विकास कार्यक्रमका लागि रु ५४ लाख १५ हजार बजेट विनियोजन गरिएको छ । 

नगरस्तरीय सडक स्तरोन्नति, कालोपत्रे, भवन, नाला, पार्क, खेलमैदान तथा शैक्षिक पूर्वाधार निर्माणलगायत पूर्वाधार विकासका कार्यक्रमका लागि रु आठ करोड ४५ लाख तथा वडास्तरीय विकास योजनाका लागि रु १२ करोड ९२ लाख विनियोजन गरिएको छ ।  शिक्षा, युवा तथा खेलकुद क्षेत्रका लागि रु दुई करोड ४५ लाख बजेट छुट्याइएको छ । यसअन्तर्गत ‘आविष्कार र उत्पादनको जग मेरो विद्यालय’, स्थानीय पाठ्यपुस्तक छपाइ तथा वितरण, छात्रवृत्ति, विद्यालय करेसाबारी, प्रतिभा सम्मान तथा खेलकुद विकासका कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जनाइएको छ ।

स्वास्थ्य क्षेत्रतर्फ ‘म स्वास्थ्य, मेरो समुदाय’ कार्यक्रम, मानसिक स्वास्थ्य प्रवद्र्धन, आत्महत्या रोकथाम, ज्येष्ठ नागरिक घरदैलो स्वास्थ्य सेवा, विद्यालय स्वास्थ्य तथा पोषण कार्यक्रमलगायतका लागि रु एक करोड ७४ लाख विनियोजन गरिएको छ ।
उपप्रमुख थनेतले नगरभित्र रहेका अटिजम भएका बालबालिकाको तथ्याङ्क सङ्कलन, विशेष शिक्षाको सम्भाव्यता अध्ययन तथा चरणबद्ध कार्यान्वयनका लागि समेत बजेट व्यवस्था गरिएको जानकारी दिनुभयो ।

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत महेश पाण्डे ले बजेट कार्यान्वयनलाई प्रभावकारी बनाउन योजना छनोट, अनुगमन तथा वित्तीय अनुशासनलाई विशेष प्राथमिकता दिइने बताउनुभयो । उहाँले नगरपालिकाको सेवा प्रवाहलाई थप प्रविधिमैत्री बनाउँदै ‘फेसलेस, पेपरलेस र क्यासलेस’ प्रणालीतर्फ उन्मुख हुने नीति कार्यान्वयन गरिने उल्लेख गर्नुभयो । नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षका लागि आन्तरिक स्रोतबाट रु सात करोड ५० लाख, संघीय सरकारबाट विभिन्न शीर्षकमा रु ७७ करोड ७९ लाख तथा प्रदेश सरकार र अन्य स्रोतबाट बाँकी रकम प्राप्त हुने अनुमान गरेको छ । कुल बजेटमध्ये प्रशासनिक खर्चतर्फ रु २२ करोड १८ लाख विनियोजन गरिएको छ । नगरसभाले नीति, कार्यक्रम तथा बजेट पारित गर्दै आगामी आर्थिक वर्षमा कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्य, पर्यटन र पूर्वाधार विकासलाई केन्द्रमा राखेर कार्यान्वयन अघि बढाउने निर्णय गरेको जनाएको छ ।

मध्यविन्दु- नवलपरासी(बर्दघाट सुस्तापूर्व)को विनयी त्रिवेणी गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३÷८४ का लागि ८३ करोड ८८ लाख ६५ हजार रुपैयाँको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । गाउँपालिकाको १९औँ गाउँसभामा उपाध्यक्ष भगवती बैदवार क्षेत्रीले बजेट प्रस्तुत गर्दै आर्थिक विकास, सामाजिक विकास, पूर्वाधार, वातावरण तथा विपद् व्यवस्थापन र सुशासनलाई प्राथमिकतामा राखिएको बताउनुभयो । प्रस्तावित बजेटमध्ये ३० करोड ९४ लाख ५३ हजार रुपैयाँ अर्थात् ३६.८९ प्रतिशत पुँजीगत तथा ५२ करोड ९४ लाख १२ हजार रुपैयाँ अर्थात् ६३.११ प्रतिशत चालुतर्फ विनियोजन गरिएको छ । गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षका लागि आन्तरिक राजस्व, राजस्व बाँडफाँट, सङ्घीय तथा प्रदेश सरकारबाट प्राप्त हुने विभिन्न अनुदान र गत वर्षको मौज्दात रकम गरी बजेटको स्रोत व्यवस्थापन गरेको जनाएको छ ।

बजेटका लागि आन्तरिक राजस्व ४ करोड ४ लाख ६७ हजार ८३४ रुपैयाँ, राजस्व बाँडफाँटबाट २६ करोड ६४ लाख ६१ हजार १६६ रुपैयाँ तथा सङ्घीय सशर्त अनुदान ३० करोड ७० लाख रुपैयाँ प्राप्त हुने अनुमान गरिएको छ । क्षेत्रगत रूपमा आर्थिक विकासतर्फ ३ करोड ९६ लाख ५७ हजार रुपैयाँ, सामाजिक विकासतर्फ ३८ करोड ८५ लाख रुपैयाँ, पूर्वाधार विकासतर्फ २४ करोड १९ लाख ३० हजार रुपैयाँ, वातावरण तथा विपद् व्यवस्थापनतर्फ १ करोड ६० लाख रुपैयाँ र संस्थागत विकास तथा सुशासनतर्फ १६ करोड ११ लाख ५३ हजार रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । उपाध्यक्ष क्षेत्रीले सीमित स्रोतसाधनका बीच जनताका अपेक्षा सम्बोधन गर्ने प्रयास गरिएको बताउँदै बजेटलाई यथार्थपरक र कार्यान्वयनयोग्य बनाउन अनुत्पादक खर्च कटौती गरिएको उल्लेख गर्नुभयो ।

बजेटको प्रभावकारी कार्यान्वयनमार्फत नागरिकलाई बढीभन्दा बढी लाभ पु¥याउने लक्ष्य रहेको उहाँको भनाइ छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ मा ८४ करोड ३६ लाख ९० हजार रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएकामा हालसम्म ६९ करोड ६० लाख २३ हजार रुपैयाँ आम्दानी भई ५१ करोड १८ लाख २७ हजार रुपैयाँ खर्च भएको गाउँपालिकाले जनाएको छ। यो कुल बजेटको ६०.६६ प्रतिशत खर्च हो । गाउँपालिकाले आगामी वर्ष राजस्व संकलनलाई थप प्रभावकारी बनाउँदै विकास निर्माणका योजनालाई प्राथमिकताका साथ कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।